Finanse publiczne

1. Prawne podstawy udzielania i rozliczania dotacji:

• proces dotacyjny – przebieg procesu oraz główne obszary ryzyka po stronie dotującego i dotowanego,
• definicja i rodzaje dotacji określone w ustawie o finansach publicznych, w tym różnice pomiędzy dotacjami podmiotowymi a celowymi,
• charakter prawny dotacji udzielonej z budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz dotacji z państwowego funduszu celowego,
• dotacje udzielane na podstawie poszczególnych ustaw – przegląd rozwiązań i zmian dotyczących m.in. dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych i uczelni publicznych,
• dotacje a dofinansowania niebędące dotacją – podobieństwa i różnice, w tym dotyczące trybu dochodzenia zwrotu oraz zakresu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych,
• dotacja jako zaliczka a dopuszczalność refundacji wydatków poniesionych ze środków własnych przed zawarciem umowy dotacyjnej oraz po jej zawarciu
• rozporządzenia wykonawcze dotyczące m.in. dotacji podmiotowych, przedmiotowych, oraz finansowania inwestycji z budżetu państwa,
• wykorzystanie dotacji do końca roku budżetowego a zadania wieloletnie, w tym problem podstawy prawnej do udzielania dotacji na okres przekraczający rok budżetowy,
• dotacje celowe na współfinansowanie projektów unijnych,
• dotacje celowe na zadania zlecone, w tym problem zwrotu dotacji niewykorzystanej przy pełnej realizacji zakresu merytorycznego zadania

2. Zasady formalnej, merytorycznej i finansowej weryfikacji wniosków o udzielenie dotacji:

• podmioty uprawnione i ich reprezentacja zgodna z prawem i właściwym rejestrem a dotacje pobrane nienależnie,
• wyłączenia z możliwości otrzymania dotacji – prawne podstawy a praktyka,
• kryteria oceny wniosków
• zakres czasowy i merytoryczny dofinansowywanych działań (przeznaczenie dotacji),
• terminy i formy wykorzystania dotacji,
• wkład własny dotacjobiorców (finansowy, osobowy i rzeczowy) oraz pozostałe źródła finansowania,
• limity dofinansowania a dotacja pobrana w nadmiernej wysokości,
• planowane produkty i rezultaty dotowanych działań a dotacja pobrana w nadmiernej wysokości,
• harmonogram realizacji zadania

3. Rozliczenie dotacji w zakresie rzeczowym i finansowym:

• termin i forma złożenia sprawozdania z realizacji zadania publicznego,
• zasady formalnej, merytorycznej i finansowej weryfikacji sprawozdań z realizacji zadania publicznego,
• obowiązki dysponentów środków w stosunku do udzielonych dotacji,
• obowiązek zatwierdzenia przez dysponenta środków publicznych przedstawionego rozliczenia w zakresie rzeczowym i finansowym - termin i forma, w tym: możliwość odrzucenia sprawozdania oraz dochodzenie zwrotu dotacji na podstawie zatwierdzonego sprawozdania,
• kontrola realizacji zadania publicznego zgodnie z zasadami kontroli w administracji rządowej oraz innymi zasadami wynikającymi z umów dotacyjnych
• kontrola i nadzór jako obowiązek dysponenta części budżetowej oraz obowiązek wynikający z kontroli zarządczej

4. Konstruowanie umów o dotację (warsztaty)

• elementy niezbędne wynikające z przepisów powszechnie obowiązujących, m.in. prowadzenie wyodrębnionej ewidencji księgowej lub zapewnienie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami
• zasady wynikające z wytycznych dotyczących dotacji celowych na współfinansowanie krajowe projektów dofinansowanych ze środków unijnych,
• elementy dodatkowe ułatwiające realizację i rozliczenie zadania,
• analiza przykładowych umów i postanowień umownych, w tym wzory umowy dotacji dla organizacji pozarządowych oraz umowy o dotację na inwestycję

5. Dochodzenie kwot dotacji oraz dofinansowań podlegających zwrotowi:

• rozróżnienie dotacji niewykorzystanych, wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, w tym obszary problemowe, np. dotacja niewykorzystana czy wykorzystana po terminie niezgodnie z przeznaczeniem, brak osiągnięcia założonych celów mimo wydatkowania całej dotacji - wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem czy w nadmiernej wysokości,
• termin i forma ustalenia kwot dotacji podlegających zwrotowi oraz zasady naliczania odsetek, w tym najnowsze orzecznictwo dotyczące „dnia stwierdzenia okoliczności” obowiązku zwrotu dotacji,
• możliwość i zasady stosowania ulg w spłacie dotacji podlegających zwrotowi,
• dochodzenie kwot dotacji podlegających zwrotowi na podstawie ustawy o finansach publicznych oraz Ordynacji podatkowej,
• przymusowa egzekucja kwot dotacji podlegających zwrotowi, odpowiedzialność członków zarządu osoby prawnej za zwrot dotacji przez osobę prawną
• dochodzenie kwot dofinansowań niestanowiących dotacji, podlegających zwrotowi na podstawie kodeksu cywilnego lub przepisów szczególnych

6. Najczęstsze błędy przy udzielaniu, przekazywaniu i rozliczaniu dotacji - analiza orzeczeń w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz wystąpień pokontrolnych NIK i RIO:

• przekazanie lub udzielenie dotacji z naruszeniem zasad lub trybu przekazywania lub udzielania dotacji,
• niezatwierdzenie w terminie przedstawionego rozliczenia dotacji,
• nieustalenie kwoty dotacji do zwrotu w prawidłowej wysokości,
• nieustalenie kwoty odsetek w prawidłowej wysokości,
• wydatkowanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem określonym przez udzielającego dotację,
• nierozliczenie w terminie otrzymanej dotacji,
• niedokonanie w terminie zwrotu dotacji w należnej wysokości,
• naruszenia dotyczące dotacji celowych na współfinansowanie krajowe projektów dofinansowanych ze środków unijnych