Finanse publiczne

1. Podstawowe zasady publicznej gospodarki finansowej jako dyscyplina finansów publicznych

2. Reżimy odpowiedzialności za naruszenie zasad publicznej gospodarki finansowej oraz zasady związane ze zbiegiem odpowiedzialności

3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 104)

4. Ostatnie zmiany wprowadzone w zakresie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

5. Osoby ponoszące odpowiedzialność za naruszenie dfp:

• odpowiedzialność kierownika jednostki z tytułu nieprawidłowego prowadzenia gospodarki finansowej oraz za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków w zakresie kontroli zarządczej;
• odpowiedzialność głównego księgowego oraz innych upoważnionych osób za niedokonanie lub nienależyte dokonanie wstępnej kontroli; 
• odpowiedzialność pracowników, których obowiązki oparte są na odrębnych ustawach, np. ustawie o służbie cywilnej i ustawach samorządowych;
• odpowiedzialność osób upoważnionych przez kierownika w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej, w szczególności w zakresie zaciągania zobowiązań i dokonywania wydatków, rachunkowości, realizacji projektów unijnych oraz udzielania zamówień publicznych;
• prawidłowość oraz skuteczność udzielanych upoważnień jako warunek odpowiedzialności osób upoważnionych;
• zakres odpowiedzialności osób z jednostek spoza sektora finansów publicznych, w tym spółek Skarbu Państwa, spółek komunalnych, przedsiębiorców oraz organizacji pozarządowych korzystających ze środków publicznych w formie dotacji i innych dofinansowań.

6. ​Najczęstsze naruszenia dyscypliny finansów publicznych oraz rozstrzygnięcia w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych na podstawie sprawozdań za 2025 rok

7. Przesłanki uwzględniane przy dochodzeniu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz wymierzaniu kary

8. Obszary naruszeń dyscypliny finansów publicznych:

• należności publiczne (Skarbu Państwa, JST lub jednostki sektora finansów publicznych);
• rozliczenia z właściwym budżetem;
• dokonywanie wydatków: upoważnienie w ustawie/uchwale i planie finansowym, dotacje, subwencje dla uczelni wyższych, środki unijne;
• opłacanie publicznoprawnych składek i wpłat;
• zaciąganie i wykonywanie zobowiązań;
• zamówienia publiczne;
• udzielanie koncesji na roboty budowlane i usługi;
• inwentaryzacja i sprawozdawczość budżetowa;
• zaniechanie audytu wewnętrznego;
• wstępna kontrola finansowa;
• kontrola zarządcza

​9. Charakterystyka poszczególnych czynów stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych

10. Kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych i przesłanki ich stosowania: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.

11. Przedawnienie oraz zatarcie ukarania

12. Postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów (zawiadomienie, czynności rzecznika dyscypliny, postępowanie przed komisją orzekającą)

13. Odpowiedzialność karna i karnoskarbowa za naruszenia obowiązujących w danej jednostce zasad gospodarki finansowej:

• ogólne zasady odpowiedzialności karnej i karnoskarbowej oraz przebieg postępowania;
• najczęstsze przypadki przestępstw i wykroczeń „urzędniczych” i gospodarczych

14. Odpowiedzialność deliktowa za wyrządzenie szkody:

• ogólne zasady odpowiedzialności cywilnoprawnej w związku z popełnieniem czynu niedozwolonego oraz zasady dochodzenia naprawienia szkody;
• przykłady czynów niedozwolonych popełnionych przez pracowników jednostek sektora finansów publicznych

15. Odpowiedzialność pracownicza związana z naruszeniem zasad publicznej gospodarki finansowej:

• odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników związana z nieprawidłowym wykonywaniem obowiązków pracowniczych;
• odpowiedzialność materialna pracowników

16. Zapobieganie nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, w tym konfliktowi interesów, oraz wykrywanie i zwalczanie tych nieprawidłowości i nadużyć:

• definicja nieprawidłowości i nadużyć finansowych oraz konfliktu interesów;
• zapobieganie nieprawidłowościom i nadużyciom poprzez adekwatną, skuteczną i efektywną kontrolę zarządczą, w tym rzetelne i kompleksowe zarządzanie ryzykiem;
• identyfikacja nieprawidłowości i nadużyć finansowych – wewnętrzne i zewnętrzne systemy komunikowania oraz rola etycznych standardów;
• reakcja na wykryte nieprawidłowości i nadużycia finansowe – działania na poziomie wewnętrznym a obowiązkowe zgłoszenie o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu;
• zakres wewnętrznej polityki/procedury w zakresie przeciwdziałania i zwalczania nieprawidłowości nadużyć finansowych